Handleiding transcripties Maandbladen
De op KolonieWiki geplaatste teksten uit de maandbladen van de Maatschappij zijn verkregen doordat bij delpher een computerprogramma de scans van het blad heeft 'gelezen' en daar letters van heeft gemaakt (optical character recognition). Daar zitten dan flink wat fouten in. De bedoeling is dat wij die teksten zo netjes mogelijk maken. Het blijft hoe dan ook 19e eeuws drukwerk en we zullen het nooit zo gaaf krijgen als moderne teksten, maar we doen ons best.
De pdf[bewerken | brontekst bewerken]
Ga via de pagina Maandbladen van de Maatschappij van Weldadigheid naar de pagina die je netjes wilt maken. Volg de link bovenaan de pagina naar de pdf van het nummer. Download die pdf (middelste knop rechtsboven) en open hem. Keer dan terug naar de pagina die je netjes wilt maken. Als de netjes te maken tekst onduidelijk is, kun je steeds naar de pdf om te kijken wat er stond.
NB: er zijn nummers van het maandblad waar ontzettend veel over de koloniën instaat, zie bijvoorbeeld het nummer van de Star van augustus 1822, en nummers met heel weinig erover, zie bijvoorbeeld Vriend des Vaderlands van maart 1837. Die eerste soort kan echt een hele stevige klus zijn. Doe daarvan niet te veel in één keer, want dan word je helemaal mies.
Wat we WEL doen en wat we NIET doen[bewerken | brontekst bewerken]
We nemen de teksten uit de maandbladen op voor zover ze betrekking hebben op de koloniën. De artikelen die erin staan over (bijvoorbeeld) landbouwgereedschappen en de vele boekbesprekingen, zijn heel interessant voor mensen die de 19e eeuw beter willen leren kennen, maar gooien we gewoon weg. Er zijn artikelen waarbij discussie mogelijk is of ze voldoen aan dit criterium. Dat geeft niet, als iemand een tekst tegenkomt die die toch in de transcriptie opgenomen wil hebben, dan zoeken we de ocr-tekst en dan kunnen we een eerst weggegooid artikel altijd alsnog plaatsen.
Wat we niet doen zijn de inhoudsopgaven van jaargangen. De pagina Maandbladen van de Maatschappij van Weldadigheid fungeert als inhoudsopgave van de artikelen over de Maatschappij en/of de koloniën.
Ook tabellen nemen we niet helemaal over, want dat is ondoenlijk. We doen wél de kop van de tabel, zodat de lezer weet waar het over gaat en hij/zij de tabel desgewenst op de pdf kan gaan bekijken. Indien zonder al te veel moeite haalbaar, kunnen we ook de eerste kolom van een tabel overnemen, vooral als daar namen van kolonisten in voorkomen. Zie bijvoorbeeld de tabellen in de Star van augustus 1822. Als er uitzonderingen zijn en we een tabel zo interessant vinden dat we hem helemaal over willen nemen, kan dat later altijd nog een keer.
Zoek en vervang[bewerken | brontekst bewerken]
Bij de jaargangen 1819 en 1820 is dit al gebeurd, maar bij andere nummers kan de tekst al grootscheeps verbeterd worden door de volgende systematische fouten meteen in het begin met 'zoek' en 'alles vervangen' te verbeteren. De bovenste 10 zijn hoofdletter-gevoelig:
| Zoek | Vervang door | |
|---|---|---|
| é | é | |
| — | — | |
| ë | ë | |
| Æ’ | ƒ | |
| N° | N° | |
| ó | ó | |
|  | dus vervangen door niets | |
| • | ||
| " | ||
| Hechts | slechts | |
| Hellen | stellen | |
| En verder een aantal waarbij de 'f' door de 's' moet worden vervangen. Deze zijn niet hoofdletter-gevoelig: | ||
| fch | sch | |
| fom | som | |
| fpr | spr | |
| ommisf | ommiss | |
| ftof | stof | |
| fterk | sterk | |
| fpin | spin | |
| perfo | perso | |
| ftelfel | stelsel | |
| beft | best | |
| ftaat | staat | |
| uitflag | uitslag | |
| verflag | verslag | |
| beft | best | |
Als iemand hier aanvullingen op heeft, wordt dat zeer op prijs gesteld.
Leestekens[bewerken | brontekst bewerken]
In het zetsel gaat er meestal een spatie vooraf aan een leesteken. Wij houden ons echter aan de regel dat alle leestekens (behalve haakje openen) direct achter het voorafgaande woord komen. Dus:
- Zoek spatie komma en vervang alles door komma
- Zoek spatie punt en vervang alles door punt
- Zoek spatie punt-komma en vervang alles door punt-komma
- Zoek spatie dubbele punt en vervang alles door dubbele punt
- Zoek spatie uitroepteken en vervang alles door uitroepteken
- Zoek spatie vraagteken en vervang alles door vraagteken
Aanhalingstekens[bewerken | brontekst bewerken]
Aanhalingstekens zijn lastiger omdat die in het origineel op elke regel herhaald worden. Dat ziet er in het origineel zo uit:
Men werpe mij hier niet tegen: ‘‘dat de Kolonisten,
‘‘thans in FREDERIKS-OORD gevestigd, uit de beste
‘‘soort der volksklasse van hunnen stempel bestaan, en
‘‘dat dus de met hen genomene proeve te dezen aan-
‘‘zien niet alles bewijst.’’
Dit willen we niet. Wij doen de moderne manier met enkele aanhalingstekens (‘…’) aan het begin en het eind van een citaat. Het bovenstaande wordt dan:
Men werpe mij hier niet tegen: ‘dat de Kolonisten,
thans in FREDERIKS-OORD gevestigd, uit de beste
soort der volksklasse van hunnen stempel bestaan, en
dat dus de met hen genomene proeve te dezen aan-
zien niet alles bewijst.’
Dubbele aanhalingstekens (“…”) gebruiken we alleen voor een citaat BINNEN een citaat. Dus bijvoorbeeld: Johannes vertelt: 'De kolonist kwam binnen en zei: "Ik pik het niet." en ging weer weg.'
We gebruiken rechte aanhalingstekens ('...' en "..."). Gekrulde aanhalingstekens (‘…’ en “…”) zijn mooier, maar dat is teveel gedoe (tenzij iemand nog met een makkelijke oplossing komt).
Hoofdletters[bewerken | brontekst bewerken]
Titels[bewerken | brontekst bewerken]
Men doet de titels van stukken geheel in hoofdletters. Dat leest onprettig en dat volgen we niet na. De kop ‘BERIGTEN UIT DE KOLONIE FREDERIKS-OORD’ wordt dan veranderd in ‘Berigten uit de kolonie Frederiks-oord'. Het kan handig zijn zo'n hoofdletterkop even te kopiëren naar een tekstverwerker. Daar zit meestal wel een knop waarmee alles in één keer in kleine letters veranderd kan worden. En dan weer terugkopiëren.
Namen[bewerken | brontekst bewerken]
Namen van personen en (soms) plaatsen staan in de maandbladen in klein kapitaal. Dat bootsen we na door de naam eerst in hoofdletters te doen: VAN KONIJNENBURG, dan de naam te selecteren en te drukken op 'klein' bovenin: VAN KONIJNENBURG
Noten[bewerken | brontekst bewerken]
De eerste noot op een pagina wordt aangegeven met een sterretje tussen haakjes (*) dat onderaan de pagina wordt herhaald. Dit houden we zo. De tweede noot op een pagina wordt aangegeven met een soort kruis tussen haakjes (†). Daar maken we van (**).
Noten drukken we af als blokcitaat.
Verder[bewerken | brontekst bewerken]
Verder volgen we alle taaleigenaardigheden van de 19e eeuw na. Zoals:
- Maanden laat men beginnen met een hoofdletter. Dus bijvoorbeeld: In de maand Maart. Dat laten we zo.
- De getalnotatie is dezelfde als heden ten dage in Engelstalige landen. Tussen guldens en centen staat een punt en tussen duizendtallen een komma. Dus precies andersom als wij het tegenwoordig doen.
- Het pond-tekentje, de libra, vervangen we door het woord: pond.
Opmaak[bewerken | brontekst bewerken]
We moeten het zo overzichtelijk mogelijk maken om de lezer te helpen door de 19e eeuw se langdradigheid heen te komen. Als volgt:
Aan het eind van een pagina geeft u een return, vervolgens vier maal een streepje -. Als het goed is, verschijnt er dan een lijn onder de pagina. Als die niet verschijnt moet u nog een return geven en het een regel lager proberen. Na die lijn geeft u nog een return, dat tikt u: haakje openen pagina paginanummer haakje sluiten. Dus bijvoorbeeld: (pagina 34). Dat maakt u vet en op de regel daaronder gaat de tekst dan verder. De bladen nummeren per jaargang door. Dus nummer 1 van jaargang 1826 eindigt met pagina 96 en nummer 2 begint dan met paginanummer 97.
De titel van een artikel dat we opnemen, markeert u als 'Kopje'.
Rubriekshoofden, zoals 'Praktische Verhandelingen' of 'Uittreksels of beoordelingen van belangrijke werken' of 'Dichtstukken' nemen we NIET op.
Als er in de maand meer dan één en minder dan 4 artikelen opgenomen worden, klikt u rechtsboven op de opties (drie liggende strepen) en kiest u bij 'Pagina-instellingen' voor 'Altijd' de inhoudsopgave weergeven (bij 4 of meer zittingen gebeurt dat automatisch).
Enkele voorbeelden van netjes gemaakte maanden: