Kolonieglossarium, verklarende woordenlijst van kolonietermen
Deze lijst zal geleidelijk vollediger worden. Als iemand een kolonie-gerelateerd woord tegenkomt dat die graag in deze lijst opgenomen ziet, kan die dat ertussen zetten.
arbeidershuisgezin[bewerken | brontekst bewerken]
Een in 1823 geïntroduceerd begrip voor de bewoners van de woningen aan de buitenkant van de drie gestichten te Veenhuizen. Ze worden in de stukken ook geregeld aangeduid als 'arbeidersgezinnen' of 'arbeiders'. Een lid van een arbeidershuisgezin is een arbeiderskolonist of arbeiderskoloniste. Zie voor lijsten met arbeidershuisgezinnen en nadere bijzonderheden op de Veenhuizen-pagina's.
bestedeling[bewerken | brontekst bewerken]
Een persoon die in de koloniën is 'besteed', d.w.z. dat een instelling of een organisatie of een individu in de gewone maatschappij geld aan de Maatschappij van Weldadigheid betaalt om die persoon op te nemen in de koloniën. Zie ook 'iotbesteder'. De meeste bestedelingen zijn wees- of armenkinderen, maar er zijn ook volwassenen en soms bejaarden die in de koloniën besteed worden.
gewone koloniën[bewerken | brontekst bewerken]
Frederiksoord, Wilhelminaoord en Willemsoord werden de ene keer aangeduid als 'de gewone koloniën' en de andere keer als 'de vrije koloniën'. Enkele malen komt in de stukken ook voor 'de gewone of vrije koloniën'.
militaire veteranen[bewerken | brontekst bewerken]
vrije koloniën[bewerken | brontekst bewerken]
Frederiksoord, Wilhelminaoord en Willemsoord werden de ene keer aangeduid als 'de vrije koloniën' en de andere keer als 'de gewone koloniën'. Enkele malen komt in de stukken ook voor 'de gewone of vrije koloniën'. Nadrukkelijk dient te worden gesteld dat het begrip 'vrij' hier in de 19e eeuwse zin gebruikt wordt, door 21e eeuwse ogen gezien zijn ze niet vrij.
wees[bewerken | brontekst bewerken]
In de 21e eeuw is dat een kind zonder in leven zijnde ouders, maar in de 19e eeuw werd het woord ook gebruikt voor een kind waarvan één of beide ouders nog in leven waren, maar waarvan die ouders of volgens zichzelf of volgens de notabelen niet in staat waren voor zijn opvoeding te zorgen. De juiste formulering zou dan ook zijn 'wees- of armenkind', maar die formulering wordt slechts hoogstzelden gebruikt.